ҚР Президенті Архиві «ASTANA ARCHIVE FEST – 2025» халықаралық архившілер форумына қатысты. Биылғы форум «Архив: жаңа дәуір, жаңа мүмкіндіктер» тақырыбымен өтіп, Астана қаласы мемлекеттік архивінің 30 жылдығына арналды. Іс-шараға Қазақстаннан және шет мемлекеттерден келген архив саласының өкілдері қатысты.

Форумның ашылу рәсімінде Қазақстан Республикасы Президенті Архивінің директоры Әлия Мұстафина сөз сөйлеп, Мемлекет басшысы Қасым Жомарт Тоқаевтың Жолдауында айтылған стратегиялық бағыттарға назар аударды. Ол цифрландыру мен жасанды интеллектіні енгізу архив ісін жаңғыртып, оның өркендеуіне кең мүмкіндіктер беретінін атап өтті.

«Мемлекеттің тарихи жадысы мен құжаттық мұрасын сақтаушы мекеме ретінде біз аталған міндеттердің орындалуына ерекше жауапкершілікпен қараймыз. Қазір жасанды интеллекттің көмегімен цифрландыру үдерісін жеңілдетіп, құжаттарды тез табуға және өңдеуге мүмкіндік бар. Осылайша, біздің құнды мұраларымыз зерттеушілер мен көпшілік үшін қолжетімді бола алады. Сонымен қатар, жаңа әріптестермен байланыс орнатуға да жол ашылады», – деді ол.

Президент Архивінің баспасөз қызметіне ерекше көңіл бөлінді. Бұл баяндамада Архивтің директорының орынбасары Қайрат Әлімғазинов сөз сөйлеп, құжаттық жинақтарды жүйелі түрде басып шығару ұлттық тарихи жадыны қалыптастыруда және ғылыми диалогты нығайтуда маңызды құрал екенін атап өтті. Оның баяндамасы қазіргі даму тенденциялары, әдістемелік қиындықтар және архивтік материалдарды кең аудиторияға ұсынудың жаңа форматтарына арналды.

«Деректі жинақтарды шығару – бұл бұрын ғылыми айналымға енбеген материалдарды таныстыру ғана емес, сонымен қатар өткенді қайта қарап, тәуелсіздік кезеңінде ұлттық бірегейлікті нығайтуға арналған маңызды іс», – деді Қайрат Әлімғазинов.

Тәуелсіздік жылдары Архив шамамен 90 деректі жинақ шығарғаны еске салынды. Олардың ішінде жаппай саяси репрессияларға, халықтардың депортациясына, ұлттық-азаттық қозғалыстарға және Қазақстанның заманауи тарихына арналған басылымдар бар. Ерекше мәні бар басылымдардың қатарына «Алашорда ісі. 1920–1940 жылдар» көптомдық жобасы және Ұлы Отан соғысында Жеңістің 80 жылдығына арналған жинақтар жатады. Бұл басылымдар архивтегі бірегей материалдарды ғылыми айналымға енгізіп қана қоймай, тарихи жадыны сақтау мен ұлттық бірегейлікті нығайтуға үлес қосады.

Форум барысында Архив Президентінің құжаттарды сақтау және қалпына келтіру қызметінің архившісі Данагүл Тюлегенова да өз баяндамасымен ерекше назар аудартты. «Қазақстан Республикасы Президенті Архивіндегі заманауи реставрация әдістері» тақырыбында ол құжаттарды қалпына келтіру және сақтау тәжірибесімен бөлісті.

Данагүл баяндамасында лабораторияның жұмысын егжей-тегжейлі түсіндіріп, құжаттардың pH деңгейін өлшеуден бастап қалпына келтіру процестеріне дейінгі барлық кезеңдерді көрсетті. Ол классикалық әдістерді заманауи технологиялармен үйлестіру, құжаттарды нығайту және сақтау тәсілдеріне ерекше мән берді.

«Біздің архившілер үнемі өз білімін жетілдіріп, жаңа әдістерді қолданады және тиімді шешімдер іздейді. Архив басшылығы бұл жұмысқа ерекше көңіл бөледі, сондықтан біз тарихи құжаттарды келешек ұрпаққа сақтап, ұлттық мұрамызды сақтау саласында айтарлықтай жетістіктерге жетеміз», – деді Данагүл Тюлегенова.

Айта кетейік, биылғы форум Қазақстан, Ресей, Қырғызстан, Өзбекстан, Әзірбайжан және Татарстан елдерінен келген архившілерді, тарихшыларды, зерттеушілерді және мемлекеттік органдар өкілдерінің басын қосты.